Жаңалықтар

Auezov University ғылыми жобалар департаменті, Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі жариялаған 2026–2028 жылдарға арналған ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық жобалар бойынша жас ғалымдарға арналған гранттық қаржыландыру байқауының нәтижесі бойынша AP32314897 «Шығыс және Оңтүстік Қазақстанның сирек және эндемикті Betula туысының түрлерінің генетикалық, морфологиялық және фитохимиялық әртүрлілігін кешенді зерттеу» гранттық қаржыландыруды ұтып алғандығын хабарлайды.

Жоба жетекшісі - Айменова Жанар Еркенқызы, PhD, Auezov University «Биотехнология және агроинновация ғылыми-зерттеу институтының «Фитохимия» ғылыми-зерттеу зертханасының меңгерушісі.

Жоба биоәртүрлілікті сақтау саласындағы «Өмір және денсаулық туралы ғылымдар» басым ғылыми даму бағыты және «Пәнаралық зерттеулер және инновациялық әзірлемелер» мамандандырылған ғылыми бағыты аясында жүзеге асырылуда. Бұл жоба іргелі зерттеулер қатарына жатады. Жобаны іске асыру мерзімі - 2026–2028 жылдар. Гранттық қаржыландырудың жалпы сомасы 90 000 000 теңгені құрайды.

Жобаның негізгі мақсаты - шығыс және оңтүстік Қазақстанда өсетін Betula тұқымдасының сирек кездесетін және эндемикалық түрлерін кешенді зерттеу және сақтау. Қазақстанның Алтайы мен Батыс Тянь-Шань - Орталық Азиядағы биоәртүрліліктің бірегей орталықтары. Эндемикалық қайың ағаштарының шағын және оқшауланған популяциялары климаттың өзгеруі мен антропогендік факторлардың әсеріне ұшырайды, бұл популяцияның азаю және олардың бірегей генетикалық әлеуетінің жоғалу қаупін арттырады.

Жоба пәнаралық сипатта және экологиялық - фитоценотикалық , морфобиологиялық, молекулалық-генетикалық, фитохимиялық және биоинформатикалық зерттеу әдістерін біріктіреді.

Жоба аясында ғалымдар сирек кездесетін қайың популяцияларының өсу жағдайларын, кеңістіктік таралуын, табиғи қалпына келуін және тұрақтылығын зерттеп жатыр. Жарық және сканерлеуші электронды микроскопияны қолдана отырып, тұқымдар мен тозаңдардың морфологиялық сипаттамаларын зерттеу диагностикалық ерекшеліктерді анықтауға және тығыз байланысты түрлердің таксономиялық шекараларын нақтылауға көмектеседі.

Жоба қорытындысы бойынша кешенді деректер базасы, GIS-диапазон картасы, хлоропласт геномдарының базасы, сондай-ақ гербарий және ДНҚ коллекциялары құрылады. Нәтижелер генетикалық мониторинг пен in situ және ex situ сирек кездесетін түрлерін сақтау бойынша ұсыныстарды әзірлеу үшін негіз болады, ал фитохимиялық деректер перспективалы биологиялық белсенді қосылыстарды одан әрі зерттеу үшін негіз болады.

Зерттеу тобының ғылыми нәтижелері Web of Science және Scopus халықаралық базаларында индекстелетін рецензияланатын отандық және шетелдік басылымдарда, сондай-ақ Қазақстан Республикасының БҒСКҚ ұсынған ғылыми журналдарда жарияланатын болады. Жоба нәтижелері бойынша бетула тұқымдасының эндемикалық түрлерін зерттеу және сақтау бойынша монография немесе әдістемелік ұсынымдар дайындау жоспарлануда.

Жобаны іске асыру сондай-ақ жас зерттеушілерді даярлауға, олардың молекулалық биология, биоинформатика, ботаника және Фитохимия саласындағы құзыреттерін дамытуға, зертханалардың материалдық-техникалық базасын нығайтуға және зерттеудің жаңа пәнаралық бағыттарын қалыптастыруға ықпал ететін болады.

Жоба жетекшісі Айменова Жанар Еркенқызын және зерттеу тобын байқаудағы жеңісімен құттықтаймыз! Оларға жобаны сәтті жүзеге асыруды және маңызды ғылыми нәтижелерде табысты болуын тілейміз!