«Аграрлық инженерия және технология» ғылыми-өндірістік орталығы («А&Т» ҒӨО)

Калымбетов Бердияр Есбатырович
Техника ғылымдарының кандидаты, Қазақстан Республикасы Ұлттық аграрлық ғылымдар академиясының толық мүшесі, академигі. Агроөнеркәсіптік кешендегі ауыл шаруашылығы және мелиорациялық жұмыстарды механикаландыру, ауыл шаруашылығы машина жасау және Қазақстан Республикасының агроөнеркәсіптік кешенін цифрландыру салаларындағы жоғары білікті, ірі маман.
2009–2012 жылдары Өзбекстан Республикасы Ауыл және су шаруашылығы министрлігінің «Жаңа техникалық құралдарды әзірлеуді үйлестіру» бөлімінің бастығы қызметін атқарған. Өзбекстан Республикасының ғылыми ортасымен және машина жасау зауыттарымен тығыз байланыс орнатқан.
+7 775 763 11 68
Мекенжайы: Шымкент қаласы, 160012, Иляев көшесі, 14/2,
16-ғимарат, 109-кабинет.
Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., https://orcid.org/0000-0003-4255-5867
Scopus ID: 55932661500



телефон: +7 776 306 34 43


телефон: +7 701 329 44 77









- «А&Т» ҒӨО -ның (Ғылыми-өндірістік орталықтың) миссиясы – жаңа білімдерді қалыптастыру, іргелі және қолданбалы ғылыми зерттеулер мен тәжірибелік-конструкторлық жұмыстар жүргізу. Жаңа буын технологиялары мен машиналарын әзірлеу, оларды өндіріске жедел енгізу. Оңтүстік өңір экономикасының нақты секторындағы үдерістерді механикаландыру міндеттерін шешу.
- Ғылымды, білім беруді және өндірісті интеграциялау. Зерттеу университетінің агротехнологиялық ХАБ-ын құру. Университеттің аграрлық факультеті зерттеушілеріне қолайлы жағдай жасау. Студенттерді озық ғылыми зерттеулерге тарту арқылы олардың зерттеу негізінде білім алуына қолдау көрсету.
- Өңір экономикасының дамуына лайықты үлес қосу. Елдің оңтүстік өңіріндегі әлеуметтік-экономикалық мәселелерді шешу мақсатында жергілікті қоғамдастықпен, мемлекеттік құрылымдармен және бизнеспен өзара іс-қимыл жасау.
Өз қызметінде «А&Т» ҒӨО технологиялық ғылыми-зерттеу ұйымдарымен, сондай-ақ отандық және шетелдік машина жасау компанияларымен ынтымақтастықта жұмыс істейді.
- Ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстардың негізгі бағыттары: 68 – Ауыл және орман шаруашылығы; 85 – Ауыл шаруашылығын механикаландыру, электрлендіру және автоматтандыру. Өндірістік процестерді механикаландыру. Агроөнеркәсіптік кешенді цифрландыру.
- Агроөнеркәсіптік кешеннің тұрақты дамуы.
- Мамандандырылған ғылыми бағыт: Агроөнеркәсіптік кешенді техникалық қамтамасыз ету және цифрлық трансформациялау.
- Көпсалалы ауыл шаруашылығы ғылымдары.
- Ғылыми зерттеулер мен тәжірибелік-конструкторлық жұмыстар елдің оңтүстік өңірі экономикасының нақты секторындағы өзекті мәселелерді шешуге бағытталады.
Зерттеу түрі: Іргелі және қолданбалы зерттеулер, тәжірибелік-конструкторлық жұмыстар.
ҒЗЖ және ТКЖ мақсаты:
Еліміздің оңтүстік өңірлеріндегі шағын жер үлестеріне ие фермерлік және шаруа қожалықтарында, сондай-ақ жеке қосалқы шаруашылықтарда өсімдік және мал шаруашылығы салаларындағы механикаландырылған жұмыстар кешенін орындауға мүмкіндік беретін, 0,6; 0,9 және 1,4 класты тракторлармен агрегатталатын арнайы жоғары өнімді және жоғары тиімді ауыл шаруашылығы мен мелиорациялық машиналарды, агрегаттар мен құралдарды әзірлеу, жасау және өндіріске енгізу арқылы ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіруді қарқындату.
Қазақстанның оңтүстік өңіріндегі фермерлік және шаруа қожалықтарын, ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу саласын, өнеркәсіптік көкөніс-бақша шаруашылығын және бау-бақша мен жүзім шаруашылығын жаңғыртуды техникалық қамтамасыз ету.
Зерттеу әдістері: әдебиеттерге шолу жасау, мәселенің қазіргі жай-күйін зерделеу және патенттік зерттеулер жүргізу. Машиналардың конструкциялық-технологиялық сұлбаларын, олардың жұмыс режимдерін, сондай-ақ жұмыс органдарының параметрлерін, механизмдердің және тұтастай машинаның жұмыс режимдерін негіздеу үшін егіншілік және теориялық механика қағидаларын пайдалана отырып теориялық зерттеулер жүргізіледі. Машиналар кешеніне кіретін әрбір машинаның тәжірибелік үлгісін дайындауға арналған техникалық тапсырмалар әзірленеді. Эксперименттік зерттеулер теориялық зерттеулер нәтижелерін нақтылау мақсатында стендтік, зертханалық және далалық қондырғыларда жүргізіледі. Әзірленетін машиналардың, агрегаттардың және құралдардың тәжірибелік үлгілері дайындалады. Машиналар мен агрегаттардың тәжірибелік үлгілеріне сынақтар жүргізіледі. Ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет нәтижелерін коммерцияландыру жүзеге асырылады.
Ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстар М. Әуезов атындағы ОҚЗУ-дың «Агроинженерия және технологиялар» ғылыми-өндірістік орталығының ғалымдары, Өзбекстан Республикасының Ауыл шаруашылығын механикаландыру ғылыми-зерттеу институтының «Бақша және көкөніс шаруашылығын механикаландыру» зертханасының ғалымдары, сондай-ақ ТИИИМСХ ұлттық зерттеу университетінің ғалымдарымен халықаралық ынтымақтастық аясында орындалатын болады.
ҒЫЛЫМИ-ЗЕРТТЕУ ЖӘНЕ ТӘЖІРИБЕЛІК-КОНСТРУКТОРЛЫҚ ЖҰМЫСТАРДЫҢ МІНДЕТТЕРІ: жаңа ауыл шаруашылығы және мелиорациялық машиналарды жобалау, әзірлеу, дайындау, жасау және сынақтан өткізу; механикаландырылған технологияларды дамыту; қолданыстағы отандық және шетелдік техникаларды, сондай-ақ цехтар мен зауыттардың жұмыс істеп тұрған технологиялық желілерін жаңғырту.
КҮТІЛЕТІН НӘТИЖЕЛЕР: дәстүрлі ауыл шаруашылығы машина жасау саласын заманауи қарқынды агротехнологиялармен ұштастыратын жаңа буын ауыл шаруашылығы және мелиорациялық машиналар мен құралдарды агроөнеркәсіптік кешенге енгізу.
Топырақты өңдеуден бастап өнімді жинауға дейінгі ауыл шаруашылығы дақылдарын өсіру, суару және күтіп-баптау үдерістеріндегі машиналық технологияларды электрлендіру, автоматтандыру және цифрландыру негізінде дәлме-дәл егіншілік жүйелерін, энергия үнемдеуші және су үнемдеуші технологияларды енгізу, сондай-ақ мал шаруашылығындағы өндірістік процестерді механикаландыру. «Агроинженерия және технологиялар» ғылыми-өндірістік орталығының материалдық-техникалық базасын нығайту. Жаңа білімдер негізінде жаңа оқулықтар мен білім беру бағдарламаларын әзірлеу, инновациялық кадрларды даярлау.
Елдің оңтүстік өңіріндегі шағын шаруа және фермер қожалықтары мен жеке қосалқы шаруашылықтарға арналған машиналық технологиялар мен шағын механикаландыру техникалық құралдарын жасау. Агроөнеркәсіптік кешенді дамытуға арналған «ақылды технологияларды» әзірлеу. Ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстардың нәтижелерін жедел өндіріске енгізу.
Ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеуге арналған технологиялық желілерді әзірлеу, еліміздің оңтүстік өңіріндегі агроөнеркәсіптік кешен өнімдерін өндіру және өткізу үшін цехтар мен шағын зауыттар құру.
«Агроинженерия және технологиялар» ғылыми-өндірістік орталығының агротехнологиялық паркін құру. Шаруа және фермер қожалықтарына сервистік және технологиялық қызметтер көрсету, сондай-ақ университеттің аграрлық факультетіндегі «Агроинженерия» және «Агрономия» білім беру бағдарламаларының студенттері мен зерттеушілеріне арналған ғылыми-өндірістік база қалыптастыру. Елдің оңтүстік өңіріндегі агроөнеркәсіптік кешен кәсіпорындары мен бизнес-серіктестеріне ғылыми-зерттеу қызметтерін көрсету. Фермерлерді «Экстеншн» жүйесі бойынша оқыту.
Агротехнологиялық ХАБ НПЦ «А&Т»-тың нақты жағдайларында. Оқыту семинарларын, «Егіс күні» іс-шараларын өткізу.
Ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарды іске асыру барысында заманауи ғылыми жабдықтар сатып алынып, олар теориялық және эксперименттік зерттеулер процесінде қолданылатын болады.
Зерттеу нәтижелері бойынша ғылыми мақалалар Web of Science дерекқорының Science Citation Index Expanded базасында индекстелетін рецензияланатын ғылыми басылымдарда және (немесе) Scopus дерекқорында жоғары CiteScore пайыздық көрсеткіштеріне ие журналдарда жарияланатын болады.
Шағын машина-технологиялық станцияны (ШМТС) құру және ауыл шаруашылығы тауар өндірушілеріне техникалық және технологиялық қызметтер көрсету.
Елдің оңтүстік өңірі экономикасының нақты секторында ауыл шаруашылығы өнімдерін өндірудің перспективалы қарқынды технологияларын енгізу және тарату.
Ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет нәтижелерін коммерцияландыру: ауыл шаруашылығы және мелиорациялық машиналарды өндіруге арналған мамандандырылған цехтар құру, ауыл шаруашылығы дақылдарын қайта өңдеуге арналған шағын зауыттар ұйымдастыру. Ауылдық ауыл шаруашылығы тауар өндірушілері үшін жаңа өндірістік учаскелер мен жаңа жұмыс орындарын құру. Өндірісті ұйымдастыру. Пайда алу.
«А&Т» ҒӨО-ның негізгі ғылыми жетістіктері 2024–2025 жылдардағы университеттің ғылыми қызметі туралы есептерде, фото-бейнематериалдарда және мына сілтемеде берілген бейнематериалда көрсетілген: https://www.facebook.com/share/v/1E2fTnGs6L/?mibextid=wwXIfr.
«А&Т» ҒӨО-ның ғылыми жетістіктері 2019–2024 жылдар аралығында Түркістан (бұрынғы Оңтүстік Қазақстан) облысының әкімдері Ж.К.Түймебаевқа, Ө.Ш. Шөкеевке, Д. Сатыбалдыға, Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары Б.М.Сапарбаевқа, Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің инспекторы С. Қожаниязовқа, Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының президенті А.Күрішбаевқа, Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрі С.Нұрбекке, ҚР ҒЖБМ Ғылым комитетінің төрағасы Д. Ахмет-Закиге, сондай-ақ көптеген форумдарда, көрмелерде (соның ішінде «Ғылым қоры» АҚ ұйымдастырған іс-шараларда), семинарларда таныстырылды. Ғылыми-зерттеу жұмыстары (ҒЗЖ) мен тәжірибелік-конструкторлық жұмыстардың (ТКЖ) нәтижелері интернет-ресурстарда және беделді ғылыми журналдарда жарияланған (тиісті сілтемелер қоса берілген).
«А&Т» ҒӨО-ның негізгі ғылыми жетістіктері 2024–2025 жылдардағы университеттің ғылыми қызметі туралы есептерде, фото-бейнематериалдарда және мына сілтемеде берілген бейнематериалда көрсетілген: https://www.facebook.com/share/v/1E2fTnGs6L/?mibextid=wwXIfr. «А&Т» ҒӨО-ның ғылыми жетістіктері 2019–2024 жылдар аралығында Түркістан (бұрынғы Оңтүстік Қазақстан) облысының әкімдері Ж.К.Түймебаевқа, Ө.Ш. Шөкеевке, Д. Сатыбалдыға, Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары Б.М.Сапарбаевқа, Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің инспекторы С. Қожаниязовқа, Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының президенті А.Күрішбаевқа, Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрі С.Нұрбекке, ҚР ҒЖБМ Ғылым комитетінің төрағасы Д. Ахмет-Закиге, сондай-ақ көптеген форумдарда, көрмелерде (соның ішінде «Ғылым қоры» АҚ ұйымдастырған іс-шараларда), семинарларда таныстырылды. Ғылыми-зерттеу жұмыстары (ҒЗЖ) мен тәжірибелік-конструкторлық жұмыстардың (ТКЖ) нәтижелері интернет-ресурстарда және беделді ғылыми журналдарда жарияланған (тиісті сілтемелер қоса берілген).




















Аяқталған жобалар мен бағдарламалар (2017–2024 жж.):
- № 257-17-ГК «Мақта шикізатын тасымалдауға арналған өздігінен жүк аударатын 2ПТСХ-10-45 рүсімді трактор тіркемелерінің шағын сериялы өндірісін ұйымдастыру» (2017–2020 жж.), «Ғылым қоры» АҚ, ғылыми және ғылыми-техникалық қызмет нәтижелерін коммерцияландыру (2017–2020 жж.). Жоба жетекшісі – Қалымбетов Б.Е. Қаржыландыру көлемі – 225 000 000 теңге. Жоба сәтті аяқталды. 2ПТСХ-10-45 рүсімді өздігінен түсірілетін трактор тіркемелерінің шағын сериялы өндірісі ұйымдастырылды. Тұтынушыларға 150 млн теңгеден астам өнім өткізілді.


-
Пайдалы модельге патент 10.2019ж. №4568 «Жоталарды қалыптастыру, иілгіш лентаны төсеу және жбынды қабатты жаюға арналған құрамалы агрегат»
-
Пайдалы модельге патент 21.10.2019 ж. №4591 «Топырақ өңдейтін агрегат»
-
Пайдалы модельге патент 29.05.2020ж. №4976 «Ашық топырақта үш рет өнім беретін көкөніс және бақша дақылдарын жылдық өсіру тәсілі»
-
Өнертабысқа патент 30.04.2021ж. №35028 «Көкөніс-бақша дақылдарының көшеттерін отырғызуға арналған көшет отырғызу машинасы»
-
Пайдалы модельге патент 15.03.2024ж. №8934 «Қой терісін майландыру тәсілі»
-
Пайдалы модельге патент 29.03.2024 ж. №8962 «Түксіздендірілген тұқымдық мақта шитін дайындау тәсілі»
-
Өнертабысқа патент 11.04.2025ж. №37274 «Тері өңдеудің экологиялық қауіпсіз тәсілі»
-
Пайдалы модельге патент 17.10.2025 ж. №37588 «Түксіз мақта тұқымына арналған қабылдап-таратып беру бункері»
-
Пайдалы модельге патент 26.12.2025 ж. №11609 «Пышақтарды қайрауға арналған құрылғы»






1. 2ПТСХ-10-45 рүсімді трактор тіркемелерінің шағын сериялы өндірісі
Мақсаты
Ауыл шаруашылығы жүктерін тасымалдауға арналған, оның ішінде шитті мақта, астық, мал азығы, тыңайтқыштар, құрылыс материалдары және басқа да сусымалы және даналы жүктерді тасымалдауға арналған. Тіркеме егістік жұмыстарында, фермерлік және шаруа қожалықтарында, сондай-ақ ауыл шаруашылығы өнімдерін жинау, тиеу және жеткізу үдерістерінде тиімді қолданылады.
Артықшылықтары
- Тіркеме кузовының жетілдірілген конструкциясы және төменгі түсіру биіктігі арқасында шитті мақтаны тиеу және түсіру тиімділігі артады;
- 45 м³ үлкен сыйымдылық пен 10 тоннаға дейінгі жүк көтергіштік жоғары өнімді ауыл шаруашылығы техникасымен кешенді пайдалануға мүмкіндік береді;
- 1 т/км тасымалдау құны 225–300 теңгеге дейін төмендейді;

2. РПМ-2KZ аспалы екі қатарлы көшет отырғызу машинасы
Мақсаты
Аспалы екі қатарлы көшет отырғызу машинасы кассеталардың барлық түрінен алынған көшеттерді ашық топырақта да, мульчаланған топырақта да отырғызу операциясын орындайды. Қырыққабат, қызанақ, баклажан, бұрыш, сарымсақ, қауын, қарбыз және басқа да көкөніс-бақша дақылдарының көшеттерін отырғызуға арналған. Бұл көкөніс-бақша дақылдарын көшет арқылы өсіру технологиясын қолдануға мүмкіндік береді және ерте өнім алуды қамтамасыз етеді.
Артықшылықтары
Біздің өнімнің негізгі бәсекелестері – көкөніс отырғызу техникасы нарығында мульчаланған топыраққа көшет отырғызуға арналған РПМ-2KZ машинасына ұқсас балама жоқ.
тиімді орындайды, жоғары пайдалану және агротехникалық көрсеткіштерге ие.
3 дана тәжірибелік-өнеркәсіптік партия дайындалды, Шымкент қаласындағы “KARLSKRONA FD LC” зауытында өндірілген.
Сату бағасы – 3,2 млн теңге.

3. Аспалы құрамдастырылған топырақ өңдеу агрегаты КПА-1,8KZ (экспериментальный образец)
Мақсаты
Аспалы құрамдастырылған топырақ өңдеу агрегаты КПА-1,8KZ топырақты минималды өңдеу және минералды тыңайтқыштарды жергілікті екі қатарлы енгізу сияқты бірнеше технологиялық операцияларды бір мезгілде орындауға арналған.
Артықшылықтары
• Топырақты минималды өңдеуді қамтамасыз етеді;
• Минералды тыңайтқыштарды екі қатарлы, екі деңгейлі енгізуді орындайды;
• Бір өтуде бірнеше технологиялық операцияны орындауға мүмкіндік береді;
• Топырақ өңдеу және тыңайтқыш енгізу шығындарын азайтады;
• Еңбек өнімділігін арттырады.
Эксперименттік үлгі әзірленіп, дайындалды және «Алматы-Стандарт» тарапынан сынақтан өткізілді.

4. КА ФГ-1,2 моделі аспалы гребень қалыптастыру, иілгіш лента төсеу және мульчирлеуші пленканы жаймалау агрегаты
Мақсаты
КА ФГ-1,2 моделі аспалы гребень қалыптастыру, иілгіш лента төсеу және мульчирлеуші пленканы жаймалау агрегаты оңтүстік Қазақстанның суармалы аймақтарында көкөніс дақылдарын механикаландырылған отырғызу алдында тамшылатып суару лентасын төсей отырып және полиэтилен мульчирлеуші пленканы жайып, топырақты дайындауға және мульчаланған агрофон қалыптастыруға арналған.
Эксперименттік үлгі жасалып, сынақтан өткізілді.
Артықшылықтары
• Егіс алдындағы топырақты тегістеу және берілген форма мен тығыздықтағы гребеньдерді қалыптастыру;
• Топырақты мульчалайтын пленканы төсеу;
• Полиэтилен мульчирлеуші пленканы шеттерінен бекіту.
2025–2026 жылдары жетілдірілген КА ФГ-1,2 үлгісі дайындалып, 2,0 га алқапта шаруашылық сынақтан өткізілді. Жақсы нәтижелер алынды.

5. ШО-KZ моделі көкөніс дақылдарын биологиялық өңдеу және химиялық қорғау жұмыстарына арналған аспалы штангалы бүрку қондырғысы
Мақсаты
ШО-KZ моделі аспалы штангалы бүріккіш көкөніс дақылдарын биологиялық өңдеу және химиялық қорғауға арналған. Ол суармалы егіншілік жағдайында сұйық химиялық және микробиологиялық препараттарды төмен нормамен, бағытталған шашырату әдісі арқылы арамшөптерден, аурулар мен зиянкестерден қорғау мақсатында қолданылады.
2025–2026 жылдары шағын трактор базасында көкөніс дақылдарын биологиялық өңдеу және химиялық қорғауға арналған мини-бүріккіш әзірленіп, дайындалды.
Артықшылықтары
Аспалы штангалы бүріккіш Қазақстан Республикасында қолдануға рұқсат етілген химиялық және биологиялық өсімдік қорғау құралдарымен жұмыс істеуге арналған бүрку механизмдерімен және жұмыс органдарымен жабдықталған.
- Көкөніс дақылдарын сұйық күйдегі кешенді тыңайтқыштармен және биологиялық препараттармен аз мөлшерде бүрку арқылы үстеп қоректендіру;
• Көкөніс дақылдарын зиянкестер мен аурулардан қорғау мақсатында химиялық препараттармен бүрку.

6. КМООБК-2,1KZ моделіндегі көкөніс-бақша дақылдарын біріктірілген қатар аралықтарын жолақтап өңдеуге арналған аспалы культиватор
Мақсаты
КМООБК-2,1KZ моделіндегі аспалы культиватор көкөніс-бақша дақылдарының аралық қатарларын жолақтап өңдеуге арналған. Ол Оңтүстік Қазақстанның топырақ-климаттық жағдайларына бейімделген және суармалы жерлерде ауыл шаруашылығы дақылдарын өсіру технологиясының талаптарына сәйкес тар қатар аралықтарын өңдеуді қамтамасыз етеді.
КМООБК-2,1KZ тәжірибелік үлгісі дайындалып, сынақтан өткізілді.
Артықшылықтары
- Негізгі жұмыс уақыты ішіндегі машинаның өнімділігі;
- Қызмет көрсетуші персонал саны;
- Технологиялық процесті орындаудың негізгі сапалық көрсеткіштері.
Оңтайлы реттеулер бірдей агрофоны бар учаскеде орнатылады. Белгіленген реттеулер далалық журналға немесе сынақ журналына енгізіледі. Жылдамдықтарды таңдау кезінде зауыттың пайдалану жөніндегі нұсқаулығының талаптары негізге алынады.
Сонымен қатар ПУА-1,2KZ тәжірибелік үлгісі дайындалып, сынақтан өткізілді.

7. ПУА-1,2 KZ моделіндегі пайдаланылған полиэтилен мульча жабынын жинауға арналған аспалы агрегат
Мақсаты
ПУА–1,2KZ моделі аспалы агрегат суармалы егіншілік жағдайында ауыл шаруашылығы дақылдарын мульчаланған топырақта өсіргеннен кейін қолданылған полиэтилен мульча пленкасын механикаландырылған түрде жинауға арналған. Агрегат өсімдік қалдықтарын шапқаннан кейін мульчирлеуші пленканы тиімді жинауды қамтамасыз етеді.
ПУА-1,2KZ тәжірибелік үлгісі дайындалып, сынақтан өткізілді.
Артықшылықтары
• Топырақты өңдеудің нақты белгіленген және біркелкі тереңдігін қамтамасыз етеді;
• Пленка үстіндегі топырақ жиектерін ажыратып, тазалайды;
• Шанышқылардың ашылу-жабылуын гидроцилиндрлер арқылы басқару және конустық барабан білігімен ілінісу мүмкіндігі;
• Пленканы кейінгі утилизация үшін ықшам рулондарға жинап орау.

8.Бақша дақылдарының сырқы қабығын аршуға арналған аппарат
Мақсаты: Бақша дақылдары жемістерінің қабығын тазартуға арналған аппарат.
Қауын, қарбыз, кәді және басқа да созылыңқы пішінді, қаттылығы ұқсас өнімдердің қабығын аршуға арналған. Аталған құрылғы қоғамдық тамақтану орындарында және қайта өңдеу цехтарында қолданылады. Қабық аршу процесі С-тәрізді пышақ арқылы спираль бойымен (жоғарыдан төмен немесе төменнен жоғары) кесу әдісімен жүзеге асырылады.

9. 4 қатарлы аспалы картоп отырғызғыш машина
4 қатарлы аспалы картоп отырғызу машинасының мақсаты
Еліміздің оңтүстік өңірі жағдайында ерте пісетін картоп өндіретін шағын фермерлік шаруашылықтарды техникалық құралдармен қамтамасыз етуге арналған жаңа, перспективалы технология әзірленді. Бұл технология ашық танапта ультраерте картоп өнімін алуға мүмкіндік береді.
Жоғары өнімді 4 қатарлы картоп отырғызу машинасын жасау бойынша тәжірибелік-конструкторлық жұмыстар (ТКЖ) жүргізілді.
Жұмыстың негізгі мақсаты – тізбекті-қасықшалы отырғызу аппаратының оңтайлы параметрлерін негіздеу арқылы картоп түйнектерін отырғызу үдерісінің сапасын арттыру.
Зерттеу нәтижесінде 4 қатарлы картоп отырғызу машинасының тәжірибелік үлгісі жасалды.
Тәжірибелік үлгі 6 гектардан астам егіс алқабында шаруашылық сынақтарынан өткізілді. Сынақ нәтижелері оң болып, машинаның тиімділігі мен жұмысқа қабілеттілігі расталды.

10. 2 қатарлы картоп отырғызғыш машина
Мақсаты
Жұмыстың мақсаты – тізбекті-ыдысты отырғызу аппаратының оңтайлы параметрлерін негіздеу арқылы картоп түйнектерін отырғызу процесінің сапасын арттыру.
2 қатарлы картоп отырғызу машинасының тәжірибелік үлгісі жасалды.
3 гектардан астам алқапта шаруашылық сынақтар жүргізіліп, оң нәтижелер алынды.
Машина механикаландырылған отырғызу кезінде түйнектердің зақымдануын азайтуға мүмкіндік береді. Ол үшін агрегаттың оңтайлы баптауларын пайдалану, механикалық зақымдануға төзімді картоп сорттарын таңдау және сәйкес тасымалдау құралдарын қолдану қажет.
Екі қатарлы картоп отырғызу машинасын жетілдіру барысында конструкциялық өзгерістер енгізіліп, тиімділікті арттыру және өніп шыққан картоп түйнектерінің зақымдануынан болатын шығындарды азайту мақсатында қолданыстағы параметрлер реттелді.
Жетілдіру жұмыстары барысында келесі негізгі шаралар орындалды:
• Тізбектің керілуін реттеу үшін қосымша керме роликтер орнатылды – бұл тізбектің қадамын дәл реттеуге және соған сәйкес отырғызу арақашықтығын (отырғызу тығыздығын) біркелкі етуге мүмкіндік берді;
• Өніп шыққан картопты зақымдамай отырғызу үшін арнайы пішінді ілмекті-ыдыстар әзірленді – олар өскіндердің зақымдануын барынша азайтады.

11. Шағын өлшемді картоп жинауға арналған агрегат
КПМ-2KZ шағын габаритті картоп жинау агрегатының мақсаты
Наманган техникалық университетінің ғалымдарымен бірлесіп КПМ-2KZ мотоблогы базасында шағын габаритті картоп жинау агрегаты әзірленіп, жасалып және сынақтан өткізілді.Машина шағын егіс алқаптарында, жеке қосалқы шаруашылықтарда және үй іргесіндегі жер телімдерінде өсірілген ультраерте картоп өнімін механикаландырылған тәсілмен жинауға арналған.
Сондай-ақ, агрегат шағын шаруа және фермерлік қожалықтарда пайдалануға бейімделген.
Сынақтан өткізу және конструкцияны жетілдіру
«Бірлесу» тәжірибелік учаскесінде жүргізілген далалық сынақтардың нәтижелері бойынша КПМ-2KZ мотоблогы базасындағы шағын габаритті картоп жинау агрегатының жетек жүйесіндегі техникалық кемшіліктер анықталды.
Анықталған кемшіліктерді жою мақсатында агрегаттың конструкциясы жетілдіріліп, жетек механизмі жаңартылды, атап айтқанда, белдікті жетек жүйесі алмастырылды.
Жетілдірілген агрегат жапондық «Кубота» шағын тракторы базасында қайта сынақтан өткізілді.
Сынақ нәтижесінде агрегаттың жұмыс қабілеттілігі мен тиімділігі расталып, оң нәтижелер алынды.

12.Шөп-өсімдік қалдықтарын жинауға арналған тырма-сүйретпе агрегат
А&Т ҒӨО инженері Тұрдалы Жандарбек аспалы тырма-сүйреткі (грабли-волокуша) конструкциясын әзірледі.
Әзірленген конструкция негізінде тәжірибелік үлгі дайындалды. Машинаға шаруашылық жағдайында сынақтар жүргізілді.
Сынақ нәтижелері бойынша аспалы тырма-сүйреткінің жұмысқа қабілеттілігі мен тиімділігі дәлелденіп, оң нәтижелер алынды.
Жобаны одан әрі дамыту және өндіріске енгізу мақсатында өтінім дайындалып, «QazInnovations» инновациялық жобалар конкурсына ұсынылды.
«Агроинженерия және технологиялар» ғылыми-өндірістік орталығы төмендегі ұйымдармен ғылыми байланыстар орнатқан:
1.Ташкент ирригация және ауыл шаруашылығын механикаландыру инженерлері ұлттық зерттеу университеті (Ташкент қ., Өзбекстан Республикасы).
2.Өзбекстан ауыл шаруашылығын механикаландыру және электрлендіру ғылыми-зерттеу институты (Өзбекстан Республикасы).
3.Наманган инженерлік-құрылыс институты (Өзбекстан Республикасы).
4.Бухара техникалық университеті (Бухара қ., Өзбекстан Республикасы).
- Мақта шаруашылығы және бақша дақылдары бойынша тәжірибелік станция
- «Агроинженерия» ғылыми-өндірістік орталығы (ҚазҒЗИМЭСШ), Алматы қ.
- Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті
а) отандық ғалымдар:
- Усманов Әбдікәрім (ҚазҒЗИМЭСШ, ҚР ҰАА академиясының корреспондент-мүшесі)
- Карманов Дархан (инженер-конструктор, ҚР ҰАА академиясының корреспондент-мүшесі)
б) шетелдік ғалымдар:
- Шаомарова Мухаё (профессор, Ташкент ирригация және ауыл шаруашылығын механикаландыру инженерлері ұлттық зерттеу университеті, 90 жаста)
Рақыпов Вахит Ғазизұлы (т.ғ.к., «PAXTA-INNOVASIYA MARKAZI» ЖШҚ, Өзбекстан) - Астаноқұлов Комил (т.ғ.д., профессор, Ташкент ирригация және ауыл шаруашылығын механикаландыру инженерлері ұлттық зерттеу университеті)
- Тухтакузиев Абдусалом (т.ғ.д., профессор, Өзбекстан ауыл шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты)
- Ергашев Рустам (т.ғ.д., профессор, Ташкент ирригация және ауыл шаруашылығын механикаландыру инженерлері ұлттық зерттеу университеті)
- Байбобоев Нобижон (т.ғ.д., профессор, Наманган техникалық университеті)
Өндіріс саласындағы жаңашылдар, инженерлер:
1.Нұрбеков Нұрлан (инженер-механик және жаңашыл, «Ауыл шаруашылығы машиналарын сервис орталығы» ӨК төрағасы)
2.Қожабеков Мұхаммед (инженер-технолог, «Қожабекова Г.Т.» ЖК)
3.Әбенов Жандар (инженер-технолог, «Ақ-алтын корпорациясы» ЖШС)
4.Бәйтеміров Мамыржан (инженер-механик, конструктор)
- «ДАНА» жеке кәсіпкерлігі, Сайрам ауданы, Ақбай елді мекені.
- «Мәртөбе» агрофирмасы, Сайрам ауданы, Қарасу ауылдық округі.
- «Ак-алтын корпорациясы» ЖШС, Түркістан облысы, Жетісай ауданы, Асықата елді мекені.
- «Қожабекова Г.Т.» жеке кәсіпкерлігі.
- «KARLSKRONA FD LC» машина жасау зауыты, Шымкент қаласы.
- «Центр Сервис СХМ» өндірістік кооперативі, Түркістан облысы, Мақтаарал ауданы, Қоңырат елді мекені.
Шетелдік бизнес-серіктестер:
- «ÖZDERSAN TANNERY MACHINES» компаниясы, Түркия Республикасы, Измир қаласы.
- «JUBUS SELECCIÓN Y TRATAMIENTO» компаниясы, Испания Корольдігі, Реус қаласы.
- «PAHTAMASH» машина жасау зауыты, Ташкент қаласы, Өзбекстан Республикасы.
- «PAXTA-INNOVASIYA MARKAZI» ғылыми-өндірістік орталығы ЖШҚ, Ташкент қаласы, Өзбекстан Республикасы.






1. Matematcal model of powerlooing experimental pad by roll spindles// Middle-East Journal of scientific research ( MEJSR) 16(12): 1643-1647, 2013. ISSN 1990-9233 EISSN 1999-8147 © IDOSI Publication, 2013 DOI: 10.5829/idosi, mejisr 2013.16.12.12028 E-mail: Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс. ISI SCOPUS, B.Ye. Kalimbetov K. Baimakhanov, G.S Kenzhbaeva
2. Justification parameters of the ripper tooth of combined unit for minimum tillage// Eurаsian Journal of BioSciences Eurasia J Biosci 13, 341-347 (2019) 341-347. SJR-041 (Статья процентильем в базе Scopus 39.0), B. Kalimbetov, B. Kalymbetov, G. Kenzhibayeva, D. Karmanov, A. Tukhtakuziyev, B. Kablan
3. STUDY OF THE PROCESS OF MOVEMENT STABILITY OF MOUNTED CULTIVATOR WORKING BODIES ON COMBINED INTER-TILLAGE OF VEGETABLE CROPS// Eurasian Journal of BioSciences Eurasia J Biosci 13, 341-347 (2019) 341-347. SJR-041 (Cтатья, имеющий процентиль в базе Scopus 39,0), B. Kalimbetov, A. Tukhtakuziyev , A. S. Usmanov, G. E. Orymbetova, N. A. Umbataliyev, D. Karimova
4. MODERNIZATION OF SUBMERSIBLE PUMP BESIGNS FOR SUSTDINABLE IRRIGATION: A BIBLIOMETRIC AND EXPERIMENTAL CONTRIBUTION TO SUSTAINABLE DEVELOPMENT GOALS (SDGS)// Indonesian Journal of Science and Technology 10(3) (2025) 427-438 р-ISSN 2528-1410e-ISSN 2527-8045 DOI:10.17509/ijost.v10i3.85476 https://ejournal.upi.edu/index.php/ijost/issue/view/4605 (Cтатья, имеющий процентиль в базе Scopus 94,0), O. Glovatskii, R. Ergashev, B. Kholbutaev, M. Pardaev, G. Ergasheva, N. Nasirova, D.O.Khimmataliev.
5. JUSTIFICATION OF DESIGN PARAMETERS FOR EFFICIENT OPERATION OF SUBMERSIBLE PUMPS TO SUPPORT SUSTAINABLE DEVELOPMENT GOALS (SDGS)// Indonesian Journal of Science and Technology 11(3) (2026) 411-424, р-ISSN 2528-1410, e-ISSN 2527-8045 DOI:10.17509/ijost.v11i3.90251 https://ejournal.upi.edu/index.php/ijost/issue/view/4907 (Cтатья, имеющий процентиль в базе Scopus 94,0), R. Ergashev, O. Glovatski, B. Kalimbetov, D. Khimmataliev, R. Fayziev, M. Pardaev, G. Ergasheva, S. Saydullaev











































